|
Wielkanoc – najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskiego roku liturgicznego oprócz wielu elementów sakralnych zachowało wiele obrzędów i zwyczajów pochodzenia pogańsko – świeckiego.
Obrzędy Wielkanocne i zwyczaje zaczynają się w Niedzielę Palmową zwaną również wierzbną lub kwietną. Zachowany do dzisiaj zwyczaj święcenia palm związany jest z wjazdem do Jerozolimy Chrystusa, którego witano gałązkami palmy – symbolu odradzającego się życia. Palmy, które osiągają czasami kilka metrów długości, wykonywane są z prętów wierzbowych i leszczynowych. W wielu parafiach istnieją palmowe konkursy na najpiękniejszą gałązkę. Palmom przypisywane są magiczne właściwości. Mają one chronić przed piorunami i gradobiciem.
Pisanki, kraszanki
Zwyczaj barwienia, malowania, kraszenia i pisania jaj znany był od III wieku przed Chrystusem. Jaju, uchodzącemu za symbol życia, przypisywano magiczne właściwości zjednywania dobra, odpędzania zła, wzmacniania duszy zmarłego. Na najstarszych pisankach dominowały rysunki słońca, księżyca, deszczu i jodłowych gałązek. To, co dzisiaj pojawia się na tych symbolach życia, czyli wszelkiego rodzaju zajączki, baranki, znane jest dopiero od XX wieku.
Niech się święci
Zwyczaj święcenia potraw, bez którego trudno wyobrazić sobie Wielką Sobotę, znany jest tylko w kulturze słowiańskiej. Pojawił się w XII wieku. Do wieku XVIII potrawy święcono w domach. Później ten obyczaj przeniósł się do kościołów. Potrawy ukryte w wielkanocnym koszyku mają ukrytą moc i znaczenie. Chleb, pierwszy i często najważniejszy pokarm, to symbol Ciała Chrystusa, jajko ma symbolizować płodność, siłę i miłość (zwyczaj dzielenia się jajkiem znany jest tylko w Polsce). Również sól i chrzan nie są pozbawione symbolicznego znaczenia. Ta pierwsza ma chronić od zepsucia, chrzan ma symbolizować mękę pańską .
Śmigus Dyngus
Zwyczaj bez którego trudno sobie wyobrazić wielkanocne świętowanie. Śmigus Dyngus. Praktykowany w wielkanocny poniedziałek był dawniej obchodzony również we wtorek i następne dni. Dyngus pochodzi od niemieckiego wyrazu dyngus, co oznacza cienkisz, polewka, chrust. Kiedyś były to dwa zupełnie odrębne obrzędy. Dyng – oznaczał wykup, a śmig wziął natomiast początek w uderzaniu brzozową witką po nogach lub polaniu wodą.
Ciekawostki:
- Na początku Wielkanoc odbywała się w dniu żydowskiej Paschy. Od soboru nicejskiego, w 325 roku, zgodnie z postanowieniami patriarchów kościoła, ustalono, że będzie się odbywać w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca, nie wcześniej niż 25 marca , ale nie później niż 25 kwietnia.
- Obchodzenie ze święconym pokarmem domu w Wielką Sobotę miało zapewnić urodzaj i powodzenie.
- Połykanie bazi wielkanocnych miało zabezpieczać przed bólami i przeziębieniami.
- Poświęcone palemki pozostawione w czasie burzy miały zapewnić bezpieczeństwo.
|
